Звенигово олаште верланыше районысо краеведений тоштер ты кундемын историйжым да тӱвыражым аралыше тӱҥ верлан шотлалтеш. Тысе историй да этнографий, Кугу Ачамланде сарлан пӧлеклалтше, янлык да пӱртӱс заллаште, картинный галерейыште Звенигово район нерген радамлыше да ончыктышо поян экспонат ден ойыртемалтше арвер-влак улыт.
Тоштерысе «Капитанская рубка» арт-объектыште кажне кумылан еҥ шкенжым капитан семын шижын кертеш. Тушто вераҥдыме чыла приборым кид дене кучаш, капитанын кительжым чиен да фуражкыжым упшалын, Юл вӱд дене каяш лиеш.
Фондым пойдарат
Эртыше идалыкым иктешлен ончалаш гын, тоштер пашаеҥ-влак Звенигово районысо ятыр ял ден селалашке лектын коштеденыт, этнографический экспедиций-влакым эртареныт. Тидын дене тоштерын фондшым тӱрлӧ материал дене пойдареныт.
Тачысе кечылан музейын фондыштыжо латик тӱжем утла экспонат шотлалтеш.
– Районысо кумдыкыштына мумо эҥерысе судно-влакын макетыштым, туныктымо (тунемме) авиабомбым, Георгий Тайгильдинын (Марий Элын сулло художникше, график, педагог) личный арверже-влакым тоштерын фондышкыжо пуртенна. Кызыт нуно ик эн ойыртемалтше да у экспонат-влак радамыште улыт.
Экспедиций деч посна тоштер пашаеҥ-шамыч идалык мучко шуко мероприятийым илышыш шыҥдарат. Нуно кундемна нерген палдарыме обзорный, тематический, интерактивный экскурсий-влакым эртарат. Тидыже калык шке шочмо верже, кундемже, тысе мландыште шочын-кушшо лӱмлӧ еҥ-влак нерген палыже да нунын нерген шарнымашым аралыже манын шукталтеш.
Пашаштына у технологий-влакланат эҥертена. Илыш ончыко кайыме дене тоштер аланат вияҥеш, тидыже куандара. 2023 ийыште «Тӱвыра» нацпроект почеш 8 миллион теҥгеаш грантым сеҥен налынна. Тудо тоштер-влакым у оборудований-шамыч дене пойдараш полшаш виктаралтын. Ты окса кӱшеш тӱрлӧ компьютерым, 3D-принтерым, интерактивный экраным, 3D-кӱварым да молымат наледенна. Тыгак экспозиций-шамычлан у витриным, манекеным, кызытсе илышлан келшыше оборудованийым, кондиционерым да видеонаблюденийым ыштенна. Тугеже верыште огына шого, шуктымо сомылна калыклан пайдам конда, – радамла Звенигово районысо краеведений тоштерым вуйлатыше Виктория Анатольевна Музурова.
Самырык тукым дене пашам ыштат
Районысо тоштер-влакын тӱҥ задачышт кокла гыч иктыже – йӱлаш пурышо мероприятийлам арален кодымаш. Звенигово районысо краеведений тоштер тидым шотышто куча. Ӱмаште, мутлан, тоштерын эртарыме тӱрлӧ тӱшка мероприятийышкыже, музейно-образовательный программышкыже, лекцийышкыже, ончерышкыже кумло тӱжем наре еҥ ушнен.
– Пушкин карте дене пайдаланыше самырык еҥ-шамычланат тоштерыш омсам эреак почмо. Идалык мучко ты карте дене нуно лекцийым колышташ, интерактивный программым шымлаш, экспонат-влак дене палыме лияш толын кертыт.
Кугу Ачамланде сарыште сеҥымашын 80 ияш лӱмгечыжлан «Смотри и помни» ончер проектым ямдыленна ыле. Тудым районысо кажне гаяк школышто ончыктенна. Тидыже самырык тукымын шочмо кундемышт нерген историйым палаш кумылан улмыштым пеҥгыдемден, – ойла вуйлатыше.
Чолга да чыла вере шушо
Звенигово районысо краеведений тоштерын пашаеҥже-шамыч чолга да чыла вере шуаш тыршыше улыт. Нуно регион-влак кокласе конференцийыш кумылын ушнат, Всероссийский да республикысе конкурслаште шкеныштым тергат. Республикна дене палыме лияш толшо турист-влак денат пашам шуктат. Тидланже регионысо Туристско-информационный рӱдер лӱмын маршрутым ямдылен. Тудын дене келшышын, тоштерыште шӱдӧ утла еҥ лийын. Турист-шамыч Угарман, Моско, Санкт-Петербург олала да моло кундем гычат толыныт.
Тачысе шинчаончалтыш дене тоштерын пашажым аклаш гын, тудо экспонат-влакым аралыме вер веле огыл, а илыш дене тӧр ошкылшо, ум шымлыше, усталыкым пеҥгыдемдаш полшышо, инновацийым шыҥдарыше рӱдер. Тӱҥжӧ – тушко изижге-кугужге кумылын коштыт. Тидланже Звенигово районысо краеведений тоштер – пример. Вуйлатышын ойлымыж почеш, ончылно нуным эше ятыр оҥай проект, ойыртемалтше мероприятий, тыгак верысе историйым да тӱвырам аралыме да вияҥдыме шотышто паша-влак вучат. Тугеже тоштер пашаеҥ-влаклан пашаштышт нӧлтшӧ кумылым да сай лектышым!
Звенигово районысо краеведений тоштерын архивше гыч налме фото-влак.