Кызытсе саманыште библиотеке илыш дене тӧр кая. Тыште келшыше книгам веле огыл муаш лиеш. Книгагудо икоян-влак дене вашлийын мутланаш, усталыклан шӱмаҥаш площадкыш савырнен.
Палаш оҥай, а кызытсе библиотекарь могай? Лудшо-влакым кузе сымыстара? Тиде да моло нерген С.Г.Чавайн лӱмеш Национальный книгагудысо национальный, краеведений литератур да библиографий пӧлкан самырык библиотекарьже Анфиса Вениаминовна Иванова дене мутланышна.
– Молан библиотекарь профессийым ойыренда? Тидлан лӱмын тунемында але йӧн лектын да ты пашаш толында?
– Морко район Шлань ялыште шочын-кушкынам. Йоча годсек книгам лудаш йӧратем. Унчо кыдалаш школышто тунеммем годым книгагудыш чӱчкыдын коштынам. Такшым туныктышо лияш эре шоненам. Сочиненийым возаш, йоча-влак дене пашам ышташ йӧратенам. Тидлан кӧра школ деч вара МарГУ-ш Калыкле тӱвыра да тӱвыра кокласе коммуникаций институтыш марий йылмым да литературым туныктышылан тунемаш пуренам. Вара магистратурышто финн-угор филологий программе дене шинчымашым погенам. Студент годым 2019 ийыште Чавайн лӱмеш Национальный библиотекыш пел ставкылан пашаш пуренам. Контроль да лудшо-влакым регистрироватлыме пӧлкаште ыштенам. 2022 ийыште мыйым краеведений пӧлкаш кусареныт. Библиотекарь паша чонемлам путырак келшен. Тыште йоча-шамыч дене шуко пашам ыштена, тӱрлӧ мероприятийым эртарена. Библиотекыште илыш шолеш.
– Ты пӧлкаште мыняр книга уло?
– Книгагудышто чылаже 1 миллион 300 тӱжем наре книга аралалтеш. Краеведений пӧлкаште – 23 тӱжем утла книга, тушеч 7 тӱжемже – марий йылме дене.
– Краеведений пӧлкаштыда аралалтше книга-влак коклаште эн тоштыжо могай ийласе улыт? Тунамсе литературым ончалын, марий йылме чот вашталтын мо?
– Эн тошто книга-влак XX курымысо улыт. Кызытсе дене таҥастарымаште, ончыч марий йылмыште е буквам шагал кучылтыныт, утларакшым – э буквам. Пушкыдо йӱкан мут шагал, шукыж годым пеҥгыдын йоҥгышо улыт.
– Тендан деке шуко лудшо коштеш?
– Лудшо-влак кажне кечын улыт. Кугурак ийготан еҥ-влакат коштыт, самырык-шамычат кӱлеш материалым кычалыт. Марла возымо статьям, этнографий книгам интернетыште содыки шагалрак муаш лиеш. Сандене мемнан пӧлкана тидын шотышто сайын полша.
– Йоча-шамычым мо дене сымыстареда?
– Книгагудын пашаеҥже-шамыч шкешотан проектым илышыш шыҥдаренна. Тиде – «Марийский край – Земля Онара» квест. Тушко ушнышо йоча-влаклан Марий кундемна нерген кӱчыкын палдарена. Молан элнам Онарын мландыже маныт? Мыняр район уло? Тиде да моло йодыш-влаклан икшыве вашмутым пален налеш.
Тылеч посна марий тамга нерген умылтарена. Ӱдыр-рвезе-влак келшыше тамгам пу кулоныш шке сӱретлен кертыт. Тыгай мастер-классым нуно чот йӧратат.
Ӱдыр-рвезе-шамыч дене марий сынан книга закладкым ыштена. Ты мастер-класс «Ший пӱан Ший Пампалчын ӱпшым пунена» маналтеш. Нуно ыштыме закладкыштым пеленышт наҥгаят. Февральыште эсогыл Моско гыч, лӱмын краеведений пӧлкаш йыҥгыртен, мемнан деке экскурсий дене толыныт. Библиотекынам ончен лектыныт, квестыш, мастер-классыш ушненыт.
– Кугыеҥ-влаклан могай проектда пашам ышта?
– «Новый старт 55+» проектна лач кугурак ийготан еҥ-влаклан пӧлеклалтын. Мый ты проект почеш кажне шочмын марий йылме курсым эртарем. Тыгак марий тӱрым тӱрлаш туныктем. Шкеже ты пашалан авам Галина Николаевна деч шӱмаҥынам. Тудо Морко район Шлань ялысе «Акреттӱр» студийын тӱрлызыжӧ.
Марий йылме, тӱвыра нерген калыклан палаш оҥай. Южо оласе марий шочмо йылмыжым сайынрак палынеже. Шуко участник содыки руш. Мыйын эртарыме занятийлаш шке жапыштыже писатель Макс Майнын ӱдыржӧ Светлана Максимовна Чайка коштын.
– Анфиса Вениаминовна, а Тендан йӧратыме произведенийда уло мо?
– Изиэм годым «Маленький принц» повесть ик эн йӧратыме ыле. Национальный библиотекыштына Марий Элын калык поэтше Геннадий Сабанцев-Оярын «Изи принц» марлаҥдыме повестьшым ужмеке, моткоч куаненам.
Альбертина Иванован усталыкшым палемден кодынем. Тудын творчествыж нерген диплом пашам возенам ыле. Тунамак келге шонымашан, поро почеламутшо-влакым йӧратен шынденам.
Сергей Чавайнын, Миклай Казаковын, Яков Майоров-Шкетанын пашашт-влак келшат. Марий краеведений, сылнымут пӧлкаште пашам ыштем да марий литературым чотрак лудаш йӧратем. А мӧҥгыштӧ малаш вочмо деч ончыч психологий сынан книгам лудам.
– Тендан шонымаште, кызытсе саманыште библиотекарь могай лийшаш?
– Илыш дене тӧр кайыман. Ик верыште шинчыман огыл. Могай-гынат пашам, мутлан, квестым, мастер-классым эртарыман. Тылеч посна самырык тукымым библиотекарь пашалан кумылаҥдена. «Библиотекарьын полышкалышыже» профориентационный занятий-влакым вӱдена. Икманаш, кызытсе библиотекарь чолга да писе лийшаш.