Шке икшывым пытартыш корныш ужатыме деч шучкыжо мо уло? Очыни, нимоат. Светлана ден Владимир Николаевмыт Алексей эргышт дене кок ий ончыч эрелан чеверласеныт. Алексей специальный военный операцийыште вуйым пыштен.
Служитлымыже чот шуын
Николаевмыт кызыт Йошкар-Олаште илат. 2022 ийыште, Морко район Кугу Шале ялыште сурт-оралтым ужален, икшывышт да уныкашт воктен лияш манын, олаш кусненыт. Да тазалыкыштат ялыште тӱрлӧ сомылым ыштен илаш пуэн огыл.
Николаевмыт ешыште кум йоча кушкын. Алексей – кокымшо. Ираида Йошкар-Олаште ила да пашам ышта. Эдуард 2015 ий годсек контракт почеш Марий Элыштак служитла.
– Такшым икшывына-влак Морко район Никольский ялеш шочын-кушкыныт. А 2006 ийыште Кугу Шале ялыш илаш кусненна. Алексей изинек пеш шыма икшыве кушкын. Моткоч ответственный, шке мутшылан оза лийын. Мом тӱҥалеш, чыла ыштен мошта ыле, ачаж воктен эре тошкыштын, полышкален. Кочкаш шолташ йӧратен, арулыкымат ыштен – нимогай пашалан вуйым шупшын огыл. Индеш классым Кожлаер школышто тунемын. Сӱретлаш пеш йӧрата ыле.
Школ деч вара Морко посёлкысо училищыште «машинист широкого профиля» специальностьлан тунемын. 2005 ийыште дипломым нале да майыште армийыш ужатышна. Служитлымыже чот шуын. Шольым, Эдуард Николаевич Захаров, Афган сарыште 1988 ийыште колен. Алексей туддене эре кугешнен да пример шотеш шынден. Срочный службышто ик ият лийын огыл – контрактым подписатлен да Таджикистаныш служитлаш каен. Илышыжым военный службо дене кылдынеже улмаш, мыланна вара гына тидын нерген ойлен, – каласкала ава.
2007 ийыште Алексей мӧҥгыжӧ отпускыш толын. Тунам Николаевмыт Кугу Шале ялыште иленыт. Да тудо ий мучаштак, контрактше мучашлалтынат, рвезе мӧҥгыжӧ толын. Ик жап ялыштак пашам ыштен, вара Йошкар-Олаште кӱртньӧ омсам ыштымаште тыршен. 2013 ийыште ешаҥын, Татьяна пелашыж дене ик ий гыч ӱдырышт шочын, 2019 ийыште – кокымшо ӱдырышт.
«Мыланем тушко кайыман»
2022 ийыште, специальный военный операций тӱҥалмеке, апрельыште кум тылзылан контрактым подписатлен да СВО-ш каен. Тидын нергенат ача-аважлан вара гына каласен: паша верже гыч пуйто Санкт-Петербургыш туныкташ колтеныт манын йыҥгыртен ойлен. А майыште тудо контузитлалтын.
– Мӧҥгӧ колтеныт, пел ий эмлалтын. Совлам, кружкам кучен ок керт – кидше чытыра ыле. Ӱдыржӧ-влак ачаштым тыгайым ынышт уж манын, утларакшым ялыште шоген. Шыжым мобилизацийым увертарышт, но сусыргымыжлан кӧра Алексейлан повестке толын огыл. Туге гынат тудо октябрьыште контрактым подписатлен. Адак нигӧлан ойлен огыл. «Ит йомдаре, авай, Москош каем. Ала кужун йыҥгырташ ок логал, йӧн лиеш – звонитлем», – каласен тунам. Варарак фотом колтен – Марий Эл гыч контрактым подписатлыше вич рвезе шогат, – шарналта Светлана Николаевна.
Тудо жаплан Алексей тӧрланенат шуктен ыле. Конешне, ава ойгырен, мо-кузежым ынде шке шинчат дене ужын толынат, молан каетше манмылан эргыже тыге вашештен: «Авай, тушто тыглай калык подвалыште шылын ила, вӱд да кинде деч посна. Тиде пуламыр мемнан дек тышке ынже тол, ешем тидым ынже уж манын, мыланем тушко кайыман».
Алексей ончыч Луганск направленийыште лийын. 2023 ий 2 февральыште сусырген, адак – контузий. Тудым Озаҥ оласе госпитальыш эмлалташ колтеныт. Тушко ешыже, ача-аваже миен коштыныт. Апрельыште выписатлымекышт, самолёт марте жап лийынат, Эдуард шольыжо тудым налаш миен. Кӱчык жаплан гынат, пелашыже, икшывыже-влакым ужын каен. Да адак – стройыш.
Тылеч вара Алексей сӧй пасушто эше ик гана сусырген. Тудо ийынак кеҥежым. Июльышто госпиталь гыч мӧҥгӧ отпускыш колтеныт ыле. Кок арня еш дене шоген, ялыш миен коштын.
«Тетла огына уж дыр»
Тиде Алексейын пытартыш отпускшо лийын. Но тылеч вара мӧҥгыжӧ эше ик гана толын каяш амал лектын, пытартыш гана. 2023 ий октябрьыште новобранец-влакым Чебоксар военкоматыш налаш толын. Эдуард шольыжо тунамат тудым налаш миен. Ик йӱдым Алексей шочмо кундемыштыже эртарен. Тунам тудо Никольский ялыште илыше коваж дек миен толаш йодын. «Ковай, тетла огына уж дыр» манын ойлен тудлан. 2023 ийыштак илыш гыч кайыше кочаж деке шӱгарлашке пурен лектын. Йошкар-Олаш толмекыже, ешыж дене шоген, да эрлашыжым эрдене Чебоксарыш кудалыныт.
Тылеч вара ава эргыжын йӱкшым гына телефон дене колын. 27 декабрьыште Светлана Николаевнан шочмо кечыже лийын. Алексей эрденак аважлан йыҥгыртен да лишыл еҥжым саламлен.
– Тунам Донецкыште лийыныт. Кутыраш жапшат уке ыле. Мыланем пеледыш аршашым заказатлен. Эрлашыжым адак йыҥгыртен да передовойыш каена манын увертарен. «Ит йомдаре, иктаж кок арнялан связь ок лий дыр» манын, шӱлешт-шӱлешт ойлен, колам: шкеже куржеш, – каласкала С.Николаева.
Тылеч вара ава эргыжын йӱкшым колын огыл. «Без вести отсутствует» маныныт ончыч военкоматыште ача-авалан. ДНК-лан пробым налыныт.
А 2024 ий 29 апрельыште Николаевмыт деке военкомат гыч толыныт да эргышт колымо нерген увертареныт. Алексей Запорожский область Вербовое населённый пунктышто вуйым пыштен. «Многочисленные осколочные ранения, умер от кровопотери» манын возымо справкыште. «Тыге лийын ок керт! Тудо вет мӧҥгӧ икшывыже-шамыч дек пӧртылаш сӧрен!» – чон ойгыж дене пелештен ава.
«Кӧргыштем ала-мо кӱрылтын»
Алексейын капшым 6 майыште конденыт да 7 майыште Туруново шӱгарлаште тоеныт. Пытартыш корныш ужаташ толшо ик йолташыже Светлана Николаевналан тунам ойлен: «Тудо чот ӱшанле йолташ ыле. Тетла тыгай огешат лий».
Алексей 6 январьыште колен. Тудо кечым Светлана Николаевна шарналта да эргыж дене ойго лиймым шижынам, манеш.
– Тунам кечывалым ик шагат тураште мыйым пуйто перен пуэныт, кӧргыштем ала-мо кӱрылтмӧ гай чучын. Шкежат ом пале, мо тиде ыле. А пелашем чот ок керт лийын шинчын. Эргына колымылан кызытат ӱшаныме ок шу, – ойла ава.
Кок ий эртен гынат, Владимир Николаевич ден Светлана Николаевнан чон сусырышт тугак коржеш. Эрласе кечым вашлияш да шыргыжаш амалым нунылан уныкашт пӧлеклат. Коча-кова нуным школыш ужатат да вашлийыт, пырля жапым эртарат. Ковашт деч ӱдыр-влак тамле мелнам кӱэшташ йодыт да чӱчкыдын шарналтен ойлат: «Ачайна тыгай сай ыле! А могай тамле шӱрым тудо шолтен моштен!»
Еш альбом гыч налме фото.