Ондак шоҥгыеҥ-влак йӱштӧ теле деч вара шокшо кенеж толеш манын ойленыт. Тыге ойлымо чын мо? Тиде да моло нерген Йошкар-Олаште илыше да игечым эскерыше Геннадий Рыбаков радамла:
– Пытартыш 46 ийыште кеҥежым Марий Элыште кокла шот дене 18,2 градус шокшо шога, а 1900-1960 ийлаште 17,2 градус лийын. Эн шокшо кеҥеж 2010 ийыште шоген, кокла шот дене юж 22,2 градус марте ырен. Ты жапыштак чот шокшо кеҥеж вич гана толын. А 1900-1960 ийлаште эн шокшо кеҥеж 19,7 градус дене лийын.
46 ийыште юалге кеҥеж куд гана шоген. Эн юалге кеҥеж 1992 ийыште лийын – 15,5 градус.
Пытартыш 40 ийыште Марий Элыште эн шокшо тылзе-влак лийыныт: июнь – 9 гана, июль – 26 гана, август – 5 гана.
Пытартыш 40 ийыште 92 кеҥеж кече кокла гыч 35 процентыштыже (32 кече) кокла шот дене йӱран лийын. А 2026 ийыште 35 кече йӱран шоген (38%). Кеҥежым йӱр 1996, 1997, 1998, 2002, 2021 ийлаште шагал йӱрын. 2000, 2003, 2013, 2015, 2025, 2025 ийлаште шуко йӱрын.
Пытартыш 40 ийыште ояр игече кеҥеж мучко 64 процент лийын, а тений кеҥежым – 50%. Шагал ояр игече 2000, 2003, 2015 ийлаште лийын. 2022 ийыште 78 кече ояр шоген.
1926-1960 ийлаште 33 градус деч шокшырак июньышто ик гана веле лийын, июльышто – 4 гана, августышто – 6 гана, а 1938 ий августышто 35 градус шокшо лийын. 1980-2025 ийлаште августышо 33 градус шокшо 1981, 1998, 2011, 2012, 2026 ийлаште лийын; 35 градус – 2007, 2021 ийлаште; 37 градус – 2010 ийыште.
Пытартыш 45 ийыште 35 градус марте юж 8 ийыште ырен, 37 градус марте – 2 ийыште, 38 градус марте – 1991 ий июньышто да 2010 ий июльышто.
Но вес семынат лийын. 1986 ий августышто термометр -2 градус йӱштым, 1989 да 1996 ийлаште 0 градусым ончыктен.
1926-1960 ийлаште чот шокшо кече-влак кеҥежым утларакше августышто шогеныт, июль дечат утларак.
Пытартыш 45 ийыште август чот шокшо 15 гана лийын, нунын кокла гыч – пытартыш 20 ийыште. 2016 ий августышто кокла шот дене 21,6 градус шокшо шоген, тыгодым пытартыш 45 ийыште августын кокла температуржо – 17,4 градус шокшо.
Тыгеат лийын: августын кокымшо пелыже икымше пеле деч шокшырак шоген пытартыш 35 ийыште – 8 гана. А тений августын кокымшо пелыштыже икымше пелыж деч 5 градуслан юалгырак шоген (19,6 да 14,6).
Пытартыш 45 ийыште августышто июль деч шокшырак 1985, 2007, 2014, 2016, 2022 ийлаште лийын. Тиде ийлаштак август июль деч шокшырак 19 гана шоген.
А 2026 ийыште июньышто кокла шот дене 17,3 градус, июльышто 21,2 градус, августышто 16,9 градус лийын.
Пытартыш 40 ийыште кеҥежын кокымшо пелыже 23 гана шокшырак лийын, 17 гана – икымше пелыже. А тений кеҥежым икымше ден кокымшо пелыже ойыртемалтын огытыл.
Иктешлен каласаш гын, пытартыш 100 ийыште Марий Элыште кеҥежым 0,9 градуслан шокшырак лийын: июнь – 0,7 градуслан, июль – 1,3 градуслан, август – 0,7 градуслан.
Ондак шоҥгыеҥ-влак йӱштӧ теле деч вара шокшо кенеж толеш манын ойленыт. 1900-1960 ийлаште 75 процент годым тыгак лийын. А 1960-2026 ийлаште – 55 процент годым веле.